Mao Zedong döneminde hayata geçirilen Güney-Kuzey Su Transfer Projesi, günümüzde 118 milyon insanın su ihtiyacını karşılamaktadır. Ancak, bu devasa su mühendisliği girişimi, komşu ülkeler için ciddi endişelere neden olmaktadır.
KUZEY ÇİN’İ CANLANDIRAN PROJE
Kuzey Çin, ülkenin tarım arazilerinin %40’ını barındırmasına rağmen, toplam su rezervlerinin yalnızca %6’sına sahiptir. Bu dengesizliği gidermek amacıyla 1952 yılında Mao Zedong’un liderliğinde tasarlanan Güney-Kuzey Su Transfer Projesi, güneydeki Yangtze Nehri havzasından Pekin, Tianjin ve Hebei’ye uzanan 3.000 kilometrelik bir altyapı ağına dönüşmüştür. Projenin doğu hattı 2013, orta hattı ise 2014 yılında faaliyete geçti. Batı hattının tamamlanması içinse 40-50 yıl daha gerekeceği öngörülmektedir. Proje kapsamında bugüne kadar Kuzeye 83 milyar metreküp su taşınmıştır. 2025 yılı itibarıyla, yalnızca bir yıl içerisinde 64,73 milyar metreküp su taşınmış olup, bu rakam yıllık hedef olan 44 milyar metreküpün çok üzerindedir. Toplam yatırımın ise 70-79 milyar dolar arasında olduğu tahmin edilmektedir. İnşaat sürecinde 330 binden fazla insan yerinden edilmiştir. Projenin etkileri kuzeyde belirgin bir şekilde hissedilmektedir. Pekin’in yeraltı su seviyesinin son on yılda 13 metre yükseldiği gözlemlenmiştir. Elli Kuzey Nehri’ne 11,8 milyar metreküp ekolojik su verilmiş ve aşırı çekim nedeniyle zarar gören yeraltı su rezervleri yeniden dengelenmiştir. Pekin’in nüfus yükünü hafifletmek için oluşturulan Xiong’an Yeni Bölgesi de büyük ölçüde bu projenin sağladığı su güvenliğine dayanmaktadır.
KOMŞU ÜLKELER ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ
Projenin etkileri, Çin sınırlarının ötesine de uzanmaktadır. Brahmaputra ve Mekong gibi nehirlerin debisinin değişmesi, Bangladeş, Vietnam, Tayland ve Kamboçya’da endişelere yol açmaktadır. Vietnam, 2019’dan bu yana ülke tarihinin en uzun kuraklığını yaşamaktadır. Mekong Nehri’ndeki azalan akış, tuzlu su girişini hızlandırmakta ve bu durum Vietnam’a günlük 100 bin dolar ekonomik kayba mal olmaktadır.
YAPAY ZEKA İLE İZLEME
Proje hattı boyunca dijital ikiz sistemleri, robot teknolojileri ve yapay zeka araçları, altyapıyı sürekli olarak izlemektedir. Çin, 2027 yılına kadar Orta Rota üzerinde sıfır karbon operasyonlarına geçmeyi hedeflemektedir. Batı hattında inşa edilmesi planlanan Medog Hidroelektrik Santrali’nin kapasitesinin 60 bin megawatt olarak belirlenmesi, projeyi dünyanın en büyük hidroelektrik yatırımlarından biri haline getirecektir.
